Transits en cycli

Planeeturen

Ook bekend als: planeeturenplaneetuurplaneeturen berekenenplaneeturen calculatorplaneeturen vandaagchaldeeuwse volgordechaldeeuwse planeeturenuren van de planetenongelijke urenseizoensurentemporele urenplaneeturen van de dagplaneeturen van de nachtheerser van de dagheerser van het uurplaneet van de dagplaneten van de weekdagenwaarom weekdagen naar planeten zijn genoemdvettius valens anthologie boek iplaneeturen kalenderplanetary hours

Planeeturen zijn een antiek schema waarin de tijd van zonsopgang tot zonsondergang en de tijd van zonsondergang tot de volgende zonsopgang elk in twaalf uren worden verdeeld, en elk uur aan een van de zeven planeten wordt toegewezen in de Chaldeeuwse volgorde. Het eerste uur na zonsopgang hoort bij de planeet van de weekdag.

Planeeturen zijn een van de oudste manieren om de zeven planeten aan het ritme van de dag te verbinden. Het idee gaat terug tot de oudheid en was al bekend bij astrologen uit de Romeinse tijd, en Vettius Valens beschrijft de planeetvolgorde in boek I van zijn Anthologie. Het schema werd later overgenomen door Perzische, Arabische en middeleeuwse Europese auteurs, en wordt nog steeds gebruikt door wie de traditionele astrologie volgt.

De volgorde van de planeten is de Chaldeeuwse volgorde, van de langzaamste naar de snelste gezien vanaf de Aarde: Saturnus, Jupiter, Mars, de Zon, Venus, Mercurius en de Maan. Na de Maan begint de volgorde weer bij Saturnus, zodat de reeks als een wiel rondgaat.

De dag loopt in dit schema van de ene zonsopgang naar de volgende. De tijd tussen zonsopgang en zonsondergang wordt in twaalf gelijke delen verdeeld, en de tijd tussen zonsondergang en de volgende zonsopgang in nog eens twaalf. Dat zijn seizoensuren, ook ongelijke of temporele uren genoemd, omdat hun lengte met het seizoen verandert. In hoogzomer duurt een daguur op Europese breedtegraden ruim een uur en is een nachtuur kort, en in hartje winter is het omgekeerd. Alleen bij de equinoxen zijn alle vierentwintig uren bijna even lang.

Het eerste uur na zonsopgang hoort bij de planeet van de weekdag, en elk volgend uur bij de volgende planeet in de Chaldeeuwse volgorde. Dat verklaart de namen van de dagen. Begint de zaterdag met een uur van Saturnus, dan valt het vierentwintigste uur daarna, de volgende zonsopgang, drie stappen verder in de volgorde, bij de Zon, en de volgende dag is de dag van de Zon. Zo hoort maandag bij de Maan, dinsdag bij Mars, woensdag bij Mercurius, donderdag bij Jupiter en vrijdag bij Venus. De Romaanse talen houden die verbanden zichtbaar, bijvoorbeeld in het Franse mardi, mercredi, jeudi en vendredi, en ook het Engelse Sunday, Monday en Saturday tonen ze.

In de traditie heeft elke planeet haar eigen betekenisgebied, bijvoorbeeld de Zon gezag en de Maan het lichaam en verandering, en men zegt dat het uur iets van zijn heerser draagt. Dat is een manier om het karakter te beschrijven dat de ouden aan de planeten gaven, en geen regel om te kiezen wanneer iets te doen.

Planeeturen zijn een traditie en geen wetenschap. Niets laat zien dat een uur onder de ene of andere planeet beïnvloedt wat erin gebeurt, en het schema is geen advies.

AstroSensus heeft gratis planeeturen voor vandaag of voor elke datum, op een gekozen plaats. Zonsopgang en zonsondergang worden berekend zoals almanakken ze publiceren, met de bovenrand van de Zon en standaardrefractie. Het hulpmiddel toont alleen de heerser van de dag en de heerser van elk uur, met de betekenissen van de planeet volgens Vettius Valens (Anthologie I.1), en zegt duidelijk dat dit een traditie is en geen advies, dus er is geen beste uur voor wat dan ook. Binnen de poolcirkels hebben sommige dagen geen zonsopgang of zonsondergang, en voor die dagen zijn er geen uren.