Maan en fasen
Maanfase
Ook bekend als: maanfasenfasen van de maanmaancyclussynodische maandlunatiewassende maanafnemende maan
Een maanfase is een stap in de synodische maancyclus, van nieuwe maan via volle maan terug naar nieuwe maan, bepaald door de hoek tussen de zon en de maan gezien vanaf de aarde. Eén cyclus duurt ongeveer 29,5 dagen.
De maan geeft zelf geen licht. Wat we zien als haar veranderende vorm is de door de zon verlichte helft, die soms meer en soms minder naar ons toe gekeerd is. Staat de maan in dezelfde richting als de zon, dan is haar verlichte kant van de aarde afgekeerd en is het nieuwe maan. Staat ze tegenover de zon, dan kijkt de hele verlichte schijf naar ons en zien we volle maan. Alles daartussen is een geleidelijke verandering van die hoek.
Een volledige cyclus van nieuwe maan tot nieuwe maan heet de synodische maand en duurt ongeveer 29,5 dagen. Dat is langer dan de siderische maand van ongeveer 27,3 dagen, de tijd die de maan nodig heeft om op dezelfde plek tussen de sterren terug te keren. Het verschil ontstaat doordat ook de aarde in die tijd verder schuift in haar baan, zodat de maan ongeveer twee dagen extra nodig heeft om de zon weer in te halen.
De westerse astrologie verdeelt de cyclus meestal in acht fasen van elk ongeveer 45 graden afstand tussen zon en maan: nieuwe maan, wassende sikkel, eerste kwartier, wassende maan na het eerste kwartier, volle maan, afnemende maan na volle maan, laatste kwartier en afnemende sikkel, vaak balsamische maan genoemd. De eerste helft, van nieuw naar vol, is de wassende maan; de tweede helft is de afnemende maan. De kwartieren markeren de momenten waarop de maan 90 graden van de zon staat, dus een vierkant vormt.
Symbolisch staat de nieuwe maan voor begin en stille intenties, de sikkel voor de eerste inspanning, het eerste kwartier voor beslissingen en wrijving, de bolle wassende fase voor bijschaven, de volle maan voor hoogtepunt, zichtbaarheid en soms sterkere emoties, de bolle afnemende fase voor het delen van wat je hebt geleerd, het laatste kwartier voor loslaten wat niet meer past en de balsamische maan voor rust en afronding. Het zijn traditionele beelden, geen regels, en ze laten zich het best lezen als ritme in plaats van als opdracht.
Veel astrologen kijken ook naar de maanfase bij de geboorte. Deze benadering, vooral uitgewerkt door Dane Rudhyar, zou een stijl beschrijven: wie vlak bij nieuwe maan geboren is, zou instinctiever en meer van binnenuit handelen, wie vlak bij volle maan geboren is, zou zich sterker bewust zijn van anderen en van tegenstellingen. Voor de berekening zijn alleen de posities van zon en maan op het moment van geboorte nodig.
De vedische astrologie benadert dezelfde cyclus anders. Ze verdeelt de maand in twee helften, shukla paksha, de lichte wassende helft, en krishna paksha, de donkere afnemende helft, en in dertig maandagen die tithi's heten. Elke tithi komt overeen met 12 graden afstand tussen maan en zon en speelt een belangrijke rol in de hindoeïstische kalender en bij het kiezen van gunstige momenten.
De maanfase is een eenvoudig, aan de nachthemel waarneembaar astronomisch feit. Daarom is ze een goed beginpunt voor wie astrologie wil verkennen: ze gaat over ritme, timing en reflectie, niet over voorspellingen.
Veelgestelde vragen
Welke maanfasen zijn er in de astrologie?
De westerse astrologie onderscheidt acht fasen: nieuwe maan, wassende sikkel, eerste kwartier, wassende bolle maan, volle maan, afnemende bolle maan, laatste kwartier en afnemende sikkel, ook balsamische maan genoemd. Elke fase beslaat ongeveer 45 graden van de hoek tussen zon en maan. Samen vormen ze een cyclus van begin, groei, hoogtepunt en loslaten die als symbolisch ritme wordt gebruikt.
Hoe lang duurt een maancyclus?
Een volledige cyclus van de ene nieuwe maan tot de volgende, de synodische maand, duurt ongeveer 29,5 dagen. Elk van de acht fasen duurt dus ruwweg drieënhalf tot vier dagen. Omdat de maan met wisselende snelheid langs haar elliptische baan beweegt, verschilt de precieze lengte van de afzonderlijke fasen en van elke maand een beetje per cyclus.
Wat betekent de maanfase bij mijn geboorte?
De geboortemaanfase beschrijft de verhouding tussen zon en maan op het moment van geboorte. In de benadering van Dane Rudhyar hoort een wassende fase bij opbouwen en beginnen, een afnemende fase bij reflecteren, delen en afronden. Het is een laag van interpretatie naast tekens, huizen en aspecten, die je leest als beschrijving van een stijl en niet als oordeel.
Wat zijn tithi's in de vedische astrologie?
Een tithi is een maandag in de vedische astrologie. De maand wordt verdeeld in dertig tithi's, die elk overeenkomen met 12 graden afstand tussen maan en zon. Vijftien vallen in de lichte helft, shukla paksha, en vijftien in de donkere, krishna paksha. Tithi's vormen de basis van de hindoeïstische kalender en van muhurta, het kiezen van gunstige momenten.